De tekenlessen worden mijn favoriet

Wim Zorn Over Wim Zorn, Uncategorized

Leraar Bussemaker. Een grote man met dwingende grote ogen en een vriendelijke trek om zijn mond. ‘Beste Wim, je bent veel te ver. Je hebt kunstboeken gezien en veel werken bekeken. Daar denk je op te kunnen voortborduren. Je hebt al keuzes gemaakt in wat je wilt, terwijl je de basis van alles nog niet door hebt. De basis is Kijken. Kijken naar wat je ziet. Weten wat je ziet. Kennen wat je ziet…en vervolgens je hand de vrijheid geven zich aan te laten sturen door je hersenen. Denk je in vormen en kleuren, dan mag je van mij direct gaan schilderen. Maar laat je hand het werktuig van je hersenen zijn. Wees volgzaam. Concentreer je. Laat je niet afleiden. Begin deze ui maar te schilderen. Als je er mee klaar bent, praten we samen over het resultaat’.
Ik heb veel aan meneer Bussemaker te danken. Hij leert me op een andere manier te kijken naar mijn omgeving. Met verwondering. Met honger naar details. met inleving. Dingen worden als levende wezens. Sinds de eerste lessen al, kijk ik anders om me heen. Ik ben nog meer geboeid door mensen, door de natuur, door gebouwen. Ik kijk ook anders naar mezelf. Ik ontdek waarom schilders zelfportretten maken. Ik leer mensen in te delen in typen en hun lichaamsvormen te herleiden naar vierkanten of cirkels, platgedrukt of lang gerekt. Welke hand of arm past bij welk gezicht. Welk gezicht past bij welk lichaam. Meneer Bussemaker heeft een sonore heldere stem. wat hij zegt is duidelijk. Tegelijkertijd laat hij je vrij in je oordeel en in het combineren van waarnemingen. Tegen leerlingen die gelijk beginnen lijnen te trekken of te krassen, pakt hij het potlood waar ze mee werken af en zegt: ‘Ga jij eerst maar nadenken over wat je ziet en als je het weet, geef ik jou je potlood terug. Groots was dat.

Ik kreeg het cijfer 9 voor mijn ui. Tienen gaf Bussemaker niet. Dat kan alleen bij exacte vakken legde hij uit. Dan is er maar één antwoord mogelijk. Heb je alle antwoorden goed, dan is het gevolg een tien. Dat werkt bij creatieve vakken anders. Bovendien, wie ben ik om te beoordelen dat jouw kunstwerk onaantastbaar is voor een beoordeling? Ik kan weer anders waarnemen dan jij. Dat maakt kunst tot een levend begrip. Wees dus nooit teleurgesteld in de beoordeling van jouw werk door een ander. Zijn of haar zienswijze hoeft de jouwe niet te zijn. Die beoordeling zegt ook veel over de beoordelaar. Ik leerde dat alles waar meneer Bussemaker over sprak, ook kon worden toegepast op heel veel andere gebieden dan tekenen of schilderen. Er gingen luiken voor mij open. Het maakte alles mooier, boeiender en ook vaak ingewikkelder. Dingen waar ik zeker over was, ging ik heroverwegen. Oordelen werden meningen. En meningen konden veranderen.
Zo werd mijn tekenleraar op de HBS ongemerkt een gids in mijn bestaan.